Wetgeving rookkanalen en rookgasafvoer in België

Bij de installatie van rookkanalen en de uitmonding van de rookgasafvoer in België moet u rekening houden met verschillende wet- en regelgeving. Voor stookplaatsen met toestellen onder 70 kW vormt de NBN B 61-002 (officieel van toepassing op centrale verwarmingsketels onder 70 kW) een belangrijke leidraad voor de opstellingsruimte, luchttoevoer en afvoer van verbrandingsgassen. Daarnaast geldt in Vlaanderen de VLAREM II-regelgeving en moeten rookkanalen voldoen aan de Europese CE-normen. Op deze pagina vindt u de belangrijkste regels voor de hoogte van de uitmonding, de afstand tot nabije objecten, de voorschriften voor een rookkanaal op een plat dak, en de Vlaamse en Europese normen.

Hoogtevoorschriften voor de uitmonding rookgasafvoer

De minimale hoogte van de uitmonding van de rookgasafvoer op het dak en de positie ervan zijn cruciaal voor een veilige rookafvoer en het voorkomen van rookhinder bij de buren. Een rookkanaal heeft daarnaast een minimale totale lengte nodig om een goede natuurlijke trek te garanderen. In de praktijk wordt vaak gerekend met een totale rookkanaal-lengte van ten minste vier meter vanaf het toestel tot de uitmonding. Dit wordt weergegeven in de onderstaande illustraties, zowel voor schuine als platte daken.

De basisregels voor de uitmonding rookgasafvoer zijn als volgt:

• Uitmonding Zone I (vrije zone, boven de nok): toegestaan
• Uitmonding Zone II (overgangszone, met obstakels in de nabijheid): alleen toegestaan met een anti-windkap die de trek afschermt tegen wind
• Uitmonding Zone III (onder de nokhoogte of in de invloedssfeer van obstakels): niet toegestaan

Afstand tot nabije objecten

Gebouwen en andere obstakels kunnen de rookafvoer belemmeren. Een object vormt een probleem voor uw rookgasafvoer als het:

• zich binnen 15 meter van de rookafvoer bevindt
• een hoek van 30 graden of meer bedekt ten opzichte van de rookuitlaat (horizontale doorsnede)
• de uitstroom belemmert in een hoek van 10 graden (verticaal)

In de bovenstaande illustraties vormt gebouw I een probleem vanwege de nabijheid en hoogte. Gebouwen II en III zijn geen obstakel.

Rookkanaal plat dak regels

Voor een rookkanaal op een plat dak gelden specifieke voorschriften die afwijken van een schuin dak. Bij een plat dak heeft u geen natuurlijke nok als referentiepunt, daarom rekent men met het hoogste punt binnen een straal rondom de uitmonding.

• Minimale hoogte boven het plat dak: de uitmonding moet minstens 1 meter boven het hoogste punt liggen binnen een straal van 3 meter rondom de uitmonding. Dat hoogste punt kan het dakvlak zelf zijn, maar ook een dakopbouw, lichtkoepel of hoger buurpand.
• Aanvullende Vlaamse regel: uit VLAREM II Art. 4.4.2.2 §1 volgt dat de uitmonding minstens 1 meter boven de nok of het hoogste punt van nabijgelegen woningen, bedrijfsgebouwen en gebouwen die normaal door mensen worden bewoond, binnen een straal van 50 meter moet uitkomen. Deze regel geldt voor nieuwe installaties; bestaande installaties zijn hiervan uitgezonderd.
• Dubbelwandig verplicht buiten: bij een opbouw boven het plat dak in de open lucht gebruikt u dubbelwandige geisoleerde rookkanalen, voor de veiligheid en om condens te beperken. Bekijk onze dubbelwandige kachelpijpen.
• Dakdoorvoer: de dakdoorvoer op een plat dak vraagt om een waterdichte aansluiting met EPDM of bitumen-loodslab. Bekijk hiervoor onze pagina over rookkanaal door het dak.
• Stabilisatie: bij een plat dak werken tuidraden meestal niet vanuit een nok. Voorzie daarom een stevige muurondersteuning of dakvoet die tot in de constructie reikt.
• Veiligheidsafstand: houd voldoende afstand tot dakranden, lichtkoepels en ventilatieopeningen om terugslag en rookoverlast te voorkomen.

Een rookkanaal voor een houtkachel of pelletkachel is in veel gevallen vergunningvrij, mits de uitmonding op minstens 1 meter van de erfgrens ligt en de draagconstructie van de woning niet wordt gewijzigd. Informeer altijd bij uw gemeente voor de specifieke regels op uw adres.

Specifieke wetgeving in Vlaanderen (VLAREM II)

In Vlaanderen geldt aanvullend de VLAREM II-regelgeving voor de installatie van rookkanalen en rookgasafvoer:

• Art. 4.4.2.1: Installaties moeten worden ontworpen en geexploiteerd volgens een code van goede praktijk om luchtverontreiniging te beperken.
• Art. 4.4.2.2 §1: Afvalgassen moeten via een voldoende hoge schoorsteen worden afgevoerd, minstens 1 meter boven de nok van woningen, bedrijfsgebouwen en gebouwen die normaal door mensen worden bewoond, binnen een straal van 50 meter rondom de schoorsteen. Deze regel is niet van toepassing op bestaande installaties.
• Art. 4.4.2.3 §1: Voor installaties met hoge emissies gelden specifieke berekeningen voor de schoorsteenhoogte en uitmondingspositie.

Let op: steden zoals Antwerpen en Gent hanteren soms aanvullende lokale verordeningen. Informeer altijd bij uw gemeente of de dienst stedenbouw voor de specifieke regels op uw adres.

Europese normen voor rookkanalen

Naast de Belgische wetgeving moeten rookkanalen ook voldoen aan Europese CE-normen. De belangrijkste normen zijn:

• NBN EN 1443: Algemene eisen voor rookkanalen.
• NBN EN 1856-1: Voorschriften voor metalen rookkanalen, systeembestanddelen.
• NBN EN 1856-2: Schoorsteenvoeringen en metalen aansluitingen.
• NBN EN 13384-1: Berekeningsmethode voor rookkanalen met een toestel.
• NBN EN 12391-1: Plaatsingsnorm voor metalen rookkanalen bij open ketels.

Deze normen specificeren veilige afstanden tot brandbare materialen en de noodzaak van brandwerende omkokering indien van toepassing.

Belangrijk voor buitengebruik

Buitenshuis mag u uitsluitend goedgekeurde, dubbelwandig geisoleerde rookkanalen gebruiken voor maximale veiligheid. Bekijk hiervoor onze dubbelwandige kachelpijpen die voldoen aan de EN 1856-1 norm en de T600 classificatie.

Veelgestelde vragen over wetgeving rookkanalen

Welke wetgeving geldt voor rookkanalen in België?

Voor stookplaatsen met toestellen onder 70 kW vormt de NBN B 61-002 (officieel voor centrale verwarmingsketels onder 70 kW) de leidraad voor opstellingsruimte, luchttoevoer en rookgasafvoer. In Vlaanderen geldt aanvullend de VLAREM II-regelgeving. Daarnaast moeten rookkanalen voldoen aan Europese CE-normen zoals NBN EN 1856-1 en NBN EN 13384-1.

Hoe hoog moet een rookkanaal boven het dak uitkomen?

In Vlaanderen geldt op grond van VLAREM II Art. 4.4.2.2 §1 dat de uitmonding minstens 1 meter boven de nok of het hoogste punt van nabijgelegen gebouwen (woningen, bedrijfsgebouwen en gebouwen normaal door mensen bewoond) binnen een straal van 50 meter moet uitkomen. Dit geldt voor nieuwe installaties; bestaande installaties zijn uitgezonderd. Daarnaast wordt aanbevolen dat de totale lengte van het rookkanaal minstens 4 meter bedraagt voor een goede natuurlijke trek.

Wat zijn de regels voor een rookkanaal op een plat dak?

Bij een plat dak moet de uitmonding minstens 1 meter boven het hoogste punt liggen binnen een straal van 3 meter rondom de uitmonding. Dat hoogste punt kan het dakvlak zelf zijn, maar ook een dakopbouw, lichtkoepel of hoger buurpand. Daarnaast geldt de VLAREM II-regel (1 meter boven de nok van gebouwen binnen 50 meter). Gebruik altijd een waterdichte dakdoorvoer met EPDM of bitumen-loodslab en een stevige muurondersteuning of dakvoet.

Mag een rookkanaal langs de gevel uitkomen?

Een korte gevelafvoer waarbij de rook horizontaal door de gevel naar buiten gaat is in Vlaanderen voor houtkachels en pelletkachels meestal niet toegestaan. Een opbouw langs de gevel mag wel, mits de uitmonding boven de nok van het dak komt in de vrije zone. Bekijk hiervoor onze pagina over rookkanaal langs gevel.

Heb ik een vergunning nodig voor een rookkanaal?

Een rookkanaal voor een houtkachel of pelletkachel is in veel gemeenten vergunningvrij, mits de uitmonding op minstens 1 meter van de erfgrens ligt en de draagconstructie van de woning niet wordt gewijzigd. In beschermde dorpsgezichten, bij een gevelopbouw of als de gevel zichtbaar is vanaf de openbare weg is vaak een omgevingsvergunning of melding vereist. Informeer altijd vooraf bij de dienst stedenbouw van uw gemeente.

Welke norm geldt voor dubbelwandige rookkanalen?

Dubbelwandige metalen rookkanalen vallen onder NBN EN 1856-1. Voor gebruik bij houtkachels is daarnaast de T600-classificatie aangewezen, wat aangeeft dat het kanaal bestand is tegen hoge piekttemperaturen zoals bij een schoorsteenbrand.